Co robić latem, żeby odpocząć naprawdę (i przy okazji trochę się rozwinąć)

Lato jest trochę paradoksalne. Z jednej strony ma w sobie obietnicę ulgi: dłuższe dni, światło, więcej możliwości, łatwiejszy dostęp do natury i ludzi. Z drugiej – u wielu osób to czas, kiedy dopiero widać, jak wygląda ich „odpoczynek” naprawdę. A Ty? Czy potrafisz się zatrzymać bez poczucia winy? Czy umiesz korzystać z mikroprzerw, czy tylko przełączasz się między bodźcami? Czy Twój urlop jest realnym rozluźnieniem, czy kolejnym projektem do dowiezienia?

W tym tekście zbieram dwa rodzaje inspiracji na lato (może nie musisz wybierać między jednym i drugim?)

• odpoczynek, który reguluje układ nerwowy – nie tylko odcina
• rozwój emocjonalny, ale nie taki, który jest dodatkowym zadaniem, tylko taki wypływający z uważniejszego życia.

Ruszamy w podróż po możliwościach? Pamiętaj, by wybrać to, co pasuje do Twojego temperamentu, poziomu energii i aktualnego etapu życia.

Co robić latem, żeby odpocząć – zacznij od spojrzenia prawdzie (o Twoim odpoczynku) w oczy

Wiele osób odpoczywa tylko w teorii. W praktyce robi coś, co ma przynieść ulgę, ale zostawia układ nerwowy w tym samym stanie: napiętym, przebodźcowanym, w trybie przetrwania. I okazuje się, że na nic zdał się odpoczynek. Lato to okres, kiedy wiele osób orientuje się, że z odpoczywaniem nie żyją w przyjaźni ani współpracy. Zatrzymaj się i odpowiedz sobie na kilka pytań – tylko pamiętaj o szczerości ze sobą, ideały bez prawdy nic Ci nie pomogą.

• Ile realnie odpoczywasz w przeciętnym tygodniu? – napisz w godzinach, nie licz czasu na pomaganie innym, oganianie spraw, myślenie o problemach
• Czy masz mikroprzerwy w ciągu dnia? Czy raczej gnasz od zadania do zadania, a potem padasz? – mikroprzerwa to taki czas między zadaniami, który może być bardzo krótki, ale pozwala całkowicie wyhamować. Możesz spowolnić oddech, znaleźć wygodniejszą pozycję, sprawdzić, czy jakieś potrzeby są niezaspokojone. Możesz zaspokoić je i jeszcze sobie trochę pooddychać bez myślenia o sprawach. Wystarczy kilka minut pomiędzy różnymi sprawami. Tylko bez telefonu!
• Jak wygląda Twoja typowa przerwa? Już nie ta mikro, tylko taka normalna – telefon? serial? jedzenie? spacer? rozmowa? sen? Ile tych przerw masz w ciągu dnia? Ile trwają?
• Czy odpoczynek przynosi Ci rozluźnienie, czy tylko odrętwienie, odłączenie?

Odrętwienie = „nic mi się nie chce”, „scrolluję”, „jem byle co”, „nie mam siły”, „nie umiem się zebrać”. Możesz to mylić z lenistwem, prokrastynacją. Ale chodzi o to, by zobaczyć, co jest pod spodem – co Cię przeciąża? od czego się znieczulasz?

• Czy odpoczywasz dopiero „jak zasłużysz”? Jeśli tak – jaka Twoja część wydaje Ci te wyroki? Skąd to znasz?

Zapisz to na kartce. Nie chcesz zapisać? A to dlaczego? Chcesz szybko przebrnąć przez ten tekst i iść dalej do swojego pędu? Jak nie dasz temu tematowi uwagi, to mówisz sobie tym – to nie jest na tyle ważne. A Twój mózg pracuje w trybie szybkim, ale w nim nic się nie zmieni. Pognasz dalej przez życie. Weź kartkę, jeśli chcesz do siebie podejść poważnie i coś zmienić, pogłębić.

Mikroprzerwy: najprostszy odpoczynek – o ile umiesz z niego skorzystać

Mikroprzerwa to nie „przerwa idealna”, kiedy nic Ci nie przeszkadza, wszystko jest wymarzone, jesteś w super miejscu i wszystko jest zrobione raz na zawsze. Skup się raczej na tym, by powiedzieć swojemu układowi nerwowemu: nie muszę cały czas cisnąć.

Wiele osób próbuje robić mikroprzerwy, ale w taki sposób, że one nie regulują. Dlaczego? Bo dokładają bodźce: telefon, newsy, wideo, cudze życie, dopaminę, myśli, że źle odpoczywam, oddech mi nie wychodzi, nie ma czasu na przerwę. Odciąganie uwagi w inne bodźce nie regeneruje, a pastwienie się nad sobą – przynosi skutek odwrotny do zamierzonego. Twoje ciało wchodzi w jeszcze większe napięcie, bo ktoś mu wypowiedział wojnę, a Ty nie rozumiesz, czemu to ciągle nie może zadziałać.

Przykłady mikroprzerw, które mają szansę przynieść ulgę:

• wyjście na balkon / do okna i patrzenie w dal przez 60–120 sekund (to prosta zmiana pracy wzroku i napięć)
• 10 powolnych oddechów, z dłuższym wydechem
• szybkie rozciągnięcie karku, barków, szczęki (tak, szczęki)
• chwila ciszy, ale bez dodawania treści z mediów, książek (PS: na początku irytuje albo nudzi – to tym bardziej znaczy, że czas na odwyk od bodźców)
• zimna woda na nadgarstki, twarz, kark – dla jednych działa bardzo regulująco, innym się nie sprawdza, musisz ocenić samodzielnie jak jest u Ciebie
• „mikrospacer” po domu / dookoła budynku / po klatce schodowej, ale bez telefonu.

Jeśli masz poczucie, że nie umiesz korzystać z mikroprzerw, bo od razu wraca napięcie, wyrzuty sumienia albo gonitwa myśli – nie pomijaj tej informacji. Być może żyjesz długo w trybie „muszę” i przerwa uruchamia lęk, bo nie ma już czym się napędzać. Przyjrzyj się temu, a jeśli utkniesz – skorzystaj z psychoterapii i wnieś ten temat.

Co robić latem, żeby odpocząć? Skup się na jednej rzeczy na raz

Lato to świetny czas na bycie. Nie zużyj go całości na maraton robienia rzeczy. Są takie rodzaje odpoczynku, które nie polegają na rozrywce, tylko na odzyskaniu kontaktu z życiem „tu i teraz”. Niestety obecnie wiele osób ma z tym kłopot, bo przyzwyczaiło się do stałej stymulacji albo do bycia skuteczną/skutecznym.

Lato to wyjątkowa okazja, by ćwiczyć rzeczy banalne, ale zarazem tak niedoceniane:

• patrzenie na kwiaty i faktury liści bez robienia zdjęć
• słuchanie ptaków, owadów, miasta „z tła”
• wąchanie trawy, lip, nagrzanego drewna, deszczu
• obserwowanie ludzi – nie jako porównywanie się, tylko jako ciekawość
• powolny ruch, żeby poczuć mięśnie i ciężar ciała
• patrzenie w dal / na linię horyzontu – zwłaszcza jeśli cały dzień patrzysz w ekran
• dotyk – kora drzewa, zimna poręcz, kamień, trawa pod stopami
• światło i cień – obserwuj, jak światło przesuwa się po ścianach, chodniku, liściach
• mikro-rytuał napoju na zewnątrz – herbata/kawa/woda wypita powoli na ławce, bez telefonu
• szukanie jednego „ładnego szczegółu” dziennie w otoczeniu (kolor, fragment architektury, niebo, nie liczą się zdjęcia)

Niby to takie proste, ale w dzisiejszym pędzie okazuje się, że wcale nie. Być może obserwujesz u siebie niepokój, nudę albo irytację. Wsłuchaj się w nie, zamiast natychmiast starać się z nich wyrwać. Czasem dopiero w ciszy słychać, jak dużo jest w środku napięcia i o czym ono chce powiedzieć.

Kreatywne działania na zewnątrz (samemu) – nie musisz mieć super talentu

Nie traktuj kreatywności jako projektu. To czas na spotkanie ze sobą i wydobycie energii, która na co dzień musi siedzieć grzecznie w środku. Nie skupiaj się na efekcie. Najlepsze opcje to te, które są „tanie psychicznie”: bez konieczności nadmiernych decyzji, bez okazji do perfekcjonizmu, a realną ciekawością i otwartością.

Kilka pomysłów:

• rysowanie w plenerze – przez 5 minut jedna rzecz, zakaz poprawiania – niech Twoja ręka sama Cię prowadzi, a emocje mówią to, co potrzebują powiedzieć. Nie cenzuruj tego, co się pojawia.
• pisanie wierszy / krótkich tekstów na ławce – nie musisz ich wcale nikomu pokazywać
• robienie kolaży (potrzebne będą wydrukowane zdjęcia/ stare magazyny, nożyczki, klej) – możesz to robić na kocu piknikowym. Baw się przy tym, kolaż jest po to, by nie był idealny.
• „sesje obserwacyjne” – wybierz jeden fragment świata w pobliżu Twojego domu albo w miejscu, które Cię inspiruje. Opisuj go jak reporter: kolory, dźwięki, ruch, zapachy i wszystko inne.
• zdjęcia tematyczne – wprowadź sobie celowo jakieś ograniczenie: np. tylko odbicia w szybach, tylko faktury, tylko cień. Nie staraj się robić dzieł sztuki, tylko obserwuj to, co Cię ciekawi i czego na co dzień zbytnio nie zauważasz
• zbieranie inspiracji: rzeczy, które Ci się podobają tego dnia (stroje ludzi, kształty roślin, światło) – zapisane w punktach, bez komentarza. Możesz w formie rysunku/szkicu
• zapisz listę zdań, których nie mówisz – do siebie, do kogoś, do świata
• układanie kadrów oczami – patrzysz na świat jak przez wizjer aparatu, ale bez wyciągania telefonu

Skupiaj się na doświadczeniu, odkrywaniu, a nie efekcie. Co do Ciebie trafia najbardziej?

Spotkania z ludźmi znanymi i nieznanymi

Relacje czasem regulują bardziej niż techniki. Wprowadzają w naszym wewnętrznym świecie zmianę, odświeżenie, inspirację, a jak dobrze pójdzie to także wsparcie i poczucie – nie jestem na świecie sam/sama, nie jestem z tym, co trudne, sam/sama. Ważne jednak, by uwzględniać w jakim nastroju chcesz kontaktu i z kim, a w jakim nie.

Spotkania z ludźmi znanymi

Latem zwykle jest więcej czasu na:

• odbudowanie więzi – napisanie do kogoś, z kim dawno nie rozmawiałaś/rozmawiałeś („co u Ciebie?”). Nie miej w sobie presji „musimy się natychmiast spotkać” – jeśli wyjdzie to fajnie, a jeśli nie, wiadomość też może cieszyć
• spotkania w ruchu – spacer, park, lody, woda, ławka, wyjście nad wodę

Jeśli chcesz, zrób mapę relacji – kto bliżej, kto dalej, kto dawno zapomniany. Przy każdej osobie wpisz, co Cię przyciąga, inspiruje, koi, a co chcesz poprawić w kontakcie.

Spotkania z obcymi

Nie musisz nagle stać się ekstrawertykiem. Ale nowość w bezpiecznych warunkach potrafi tchnąć życie w życie i spojrzeć na świat w nowy sposób. To też okazja do wybicia się z rutyny.

Kilka opcji, które mogą Cię zainteresować

• warsztaty jednorazowe (ruch, taniec, ceramika, fotografia)
• joga w parku, treningi plenerowe
• spacery tematyczne, wycieczki z przewodnikiem
• kino plenerowe, koncerty w parkach
• wolontariat jednodniowy / akcje miejskie
• targi, jarmarki, festyny

Jeśli masz trudność w kontaktach, sprawdź na czym ona polega:

• za dużo bodźców naraz – wybierz inny rodzaj miejsca lub aktywności
• środowisko nie w Twoim stylu – a co by było w Twoim?
• zbyt duża presja na bycie „fajną osobą” – pozwól sobie na autentyczność. Nawet jak coś nie wyjdzie, główne ryzyko jest takie, że osoba, której więcej nie spotkasz będzie mieć o Tobie inne myśli niż masz w planie. Bardziej prawdopodobne jest, że po prostu o Tobie zapomni. A jeśli pozwolisz sobie na bycie sobą – masz okazję na zupełnie nową interakcję, inne doświadczenie, bardziej prawdziwą akceptację, a czasem może nawet nowy kontakt
• głos krytyczny wewnątrz – co Ci mówi? jakie są głosy, które mówią, że może jednak nie do końca ma rację?

Nietypowe formy ruchu na lato

Ruch latem ma tę przewagę, że możesz go wplatać w życie, bez tworzenia kolejnego zadania. Siłownia i bieganie to nie jedyne opcje, masz mnóstwo innych możliwości:

• taniec (również na świeżym powietrzu – potańcówki, silent disco, salsa w parku, ale też po prostu muzyka w słuchawkach i chodzenie)
• pływanie / brodzenie / bycie w wodzie (woda jest dla wielu osób bardzo regulująca)
• rolki, hulajnoga, rower – ale w trybie „zwiedzania”, nie „wyniku”
• nordic walking – nie jest tylko dla seniorów. Pomaga zmniejszyć napięcie, poprawia oddech i wspiera kręgosłup
• joga w parku, pilates na trawie
• spacer po schodach / pagórkach
• ruch użytkowy: ogród, działka, porządki, przenoszenie, mycie okien / samochodu / roweru
• rozciąganie wieczorem na świeżym powietrzu
• badminton / frisbee / „głupie gry” na trawie
• siatkówka plażowa / woda + piłka
• spacer boso po trawie/piasku
• wędrówki do celu: „idę obejrzeć zachód słońca / do konkretnego parku / do miejsca z wodą” – cel pomaga ruszyć
• rower nocą / wieczorem, jeśli mieszkasz w bezpiecznej okolicy

Pamiętaj, że po przeciążeniu intelektualnym pomaga coś innego niż po przeciążeniu emocjonalnym. Nie ma jednej recepty dla każdego.

Samotne wędrówki i wycieczki

Samodzielna wycieczka (nawet krótka) może być doświadczeniem rozwojowym. Czasem konfrontuje z różnymi sprawami:

• czy umiesz być ze sobą bez rozpraszaczy
• czy zaczynasz myśleć o problemach, gdy nie ma ich na horyzoncie
• czy kłócisz się z ludźmi w głowie i prowadzisz dyskusje, które dawno się skończyły, ale w Tobie dalej żyją
• czy umiesz widzieć i słyszeć to, co jest dookoła
• czy umiesz czuć swoje ciało w ruchu – swoje kroki, swój oddech, napięcia
• czy potrafisz się zgubić bez panikowania
• czy potrafisz odpocząć, gdy nikogo szczególnie nie obchodzi co teraz robisz (nie relacjonuj w social mediach, że teraz idziesz)
• czy umiesz robić coś powoli bez poczucia, że marnujesz czas?
• czy potrafisz przerwać aktywność w połowie (i wrócić później) bez karania się za „brak konsekwencji”
• czy umiesz wybierać trasę pod siebie, a nie pod to, co „wypada” (dłużej, ambitniej, ładniej na zdjęciach)
• czy umiesz poprosić o pomoc, gdy utkniesz (np. zapytać o drogę), bez upokorzenia
• czy umiesz cieszyć się czymś małym
• czy umiesz zauważyć, że jesteś zmęczona/zmęczony zanim ciało Cię zatrzyma

Wędrówką może być:

• wyjście do lasu na godzinę i powrót
• spacer o zachodzie słońca
• jednodniowy wypad pod miasto
• wycieczka do dzielnicy, w której nigdy nie byłaś/nie byłeś, z założeniem nic nie musisz
• wyprawa komunikacją miejską losowymi liniami, tak, żeby się zgubić, jadąc gdziekolwiek, a potem spacer w pobliżu miejsca, gdzie wysiądziesz

Lokalne inicjatywy – lista inspiracji

Latem dużo rzeczy dzieje prawie wszędzie. Zorientuj się, co możesz robić w Twojej okolicy. Poniżej przykłady:

• joga w parku / treningi plenerowe
• kino plenerowe
• koncerty w parkach, na skwerach, nad rzeką
• potańcówki i tańce pod chmurką
• spacery miejskie z przewodnikiem (historia, architektura, przyroda, „miejsca z klimatem”),
• plenerowe wystawy i wernisaże
• warsztaty jednodniowe (ceramika, malowanie, fotografia, pisanie)
• targi i jarmarki (rzemiosło, jedzenie, rośliny)
• pikniki sąsiedzkie
• wydarzenia biblioteczne i domy kultury
• spotkania klubów książki, dyskusje, wykłady
• wycieczki rowerowe grupowe
• spływy, rejsy, aktywności nad wodą
• akcje społeczne i wolontariat (czasem to jest zaskakująco regulujące, jeśli trafisz na dobrą atmosferę)
• wypady w góry (ludzie, którzy razem umawiają się w grupach)

Jest jedna pułapka, czyli sprint, żeby niczego przypadkiem nie przeoczyć. Jeśli masz taką tendencję – potrzeba Ci raczej mniej wydarzeń, a nie więcej. Ale dobrze i świadomie wybranych

Rozwój emocjonalny latem

Nie wymagaj od siebie spektakularnych zmian latem. Daj sobie wytchnienie i zadawaj różne pytania. Sprawdzaj, które z nich otwierają nowe drzwi, a które tylko utrwalają kręcenie się w kółko.

Kilka propozycji ode mnie:

Dziennik obserwacji siebie

• Co Cię ostatnio rozluźnia?
• Co Cię szczególnie napina?
• Czego najczęściej od siebie wymagasz i za co się karzesz?
• Co jest dla Ciebie niepotrzebnym powodem do wstydu, który warto już odpuścić
• Co robisz, kiedy jesteś przeciążona/przeciążony?
• Jakie relacje są najważniejsze? Co im zawdzięczasz?
• Jakie relacje trwają tylko dlatego, że uporczywie o nie walczysz?
• Z jaką osobą chcesz mieć kontakt, choć ona o to nie zabiega (ale wnosi coś do Twojego życia – np. inspirację, spokój, zaskoczenie, szanse)
• Czego możesz spokojnie robić mniej, mając podobny poziom zadowolenia z życia (albo większy)
• Jaka emocja ostatnio najbardziej żyje w Twoim życiu?
• Za czym tęsknisz, ale wstyd Ci to przyznać?
• Jakiej rozmowy unikasz od miesięcy? I co by było pierwszym zdaniem?
• Jakie masz przekonanie o sobie, które psuje Ci życie?
• Gdzie jesteś lojalna/lojalny wobec czegoś, co już Ci nie służy? (rola, obraz, stary układ)
• Jak wygląda Twoje „poczucie sensu”? – ale nie chodzi o to, co sobie o nim mówisz, tylko czym żyjesz

Docenianie. Sprawdź, co dobrego jest w Twoim życiu – w relacjach, w pracy, w Twoim ciele, w Twoim charakterze, w Twojej emocjonalności, w Twojej historii, w Twoim domu, w Twoim sąsiedztwie, w Twojej miejscowości, w kraju, w którym żyjesz, na kontynencie na którym żyjesz. Masz w sobie odruch, żeby powiedzieć, że w którymś z obszarów nie ma nic dobrego? To mówi o jakimś rodzaju Twojego utknięcia. Życie nie jest czarno-białe. Jeśli coś jest dla Ciebie czarne i tylko czarne – wygląda na to, że generalizujesz i trenujesz swój mózg w takim patrzeniu od bardzo dawna. Prawdopodobnie jest jakiś ważny powód tego utknięcia, ale być może czas na spotkanie się z nim, rozwiązanie go i pójście dalej. Jeśli z czymś nie możesz się odkręcić albo nie wiesz o co chodzi, rozważ psychoterapię.

Uczenie się proszenia o wsparcie lub zwykłą rozmowę (zamiast cichego liczenia, że ktoś się domyśli). Nie uzasadniaj prośby – sformułuj ją, sprawdź czy ktoś jest gotów na to odpowiedzieć i w jakich okolicznościach (akceptuj, że nie zawsze tak, jak było w Twoim pierwotnym planie).

I na koniec

Lato to nie projekt, Twoje życie to nie projekt, Ty nie jesteś projektem. Jesteś człowiekiem, który potrzebuje równowagi i nie musi na nią zasłużyć – nawet jeśli czasem ciężko ją wypracować, gdy niesiesz na plecach zdania, typu:

• odpoczynek to lenistwo
• trzeba robić ciągle więcej
• Ty nawet x nie umiesz zrobić dobrze
• jesteś bezużyteczny
• jesteś nijaki
• ….. (imię) robi więcej i nie narzeka
• …. osiąga więcej

Prawdą było słyszenie takich, czy innych zdań. Ale te zdania nie są prawdą – są agresją.

Nie musisz sobie tego robić.

Dobrego lata!